Współuzależnienie – jak się od niego uwolnić?

Współuzależnienie to stan emocjonalny, w którym osoba jest nadmiernie zaangażowana w życie kogoś innego, zwykle osoby uzależnionej od narkotyków, alkoholu lub innego zachowania. Osoba współuzależniona nieświadomie pozwala, by jej dobre samopoczucie zależało od zachowania uzależnionej osoby, często ignorując własne potrzeby na rzecz innych.

Choć współuzależnienie najczęściej kojarzone jest z relacjami z osobami uzależnionymi, może także występować w relacjach, gdzie jedna strona jest dominująca, kontrolująca lub potrzebuje nadmiernej opieki.

  1. Kto może zostać współuzależniony?

Każdy z nas jest narażony na ryzyko stania się osobą współuzależnioną. Nie ma jednoznacznych czynników, które determinują, kto stanie się współuzależniony, jednak pewne sytuacje życiowe, takie jak dorastanie w dysfunkcyjnej rodzinie, mogą zwiększać to ryzyko. Osoby o niskiej samoocenie, trudnościach w wyznaczaniu granic, lękach przed samotnością czy skłonnościach do negowania własnych potrzeb, są bardziej podatne na rozwój współuzależnienia.

  1. Jak zachowuje się osoba współuzależniona?

Osoba współuzależniona cechuje się specyficznym zestawem zachowań, które mogą wydawać się na pierwszy rzut oka jako przejawy troski i dbałości o innych. Jednak w rzeczywistości wiele z tych działań jest napędzanych potrzebą kontroli, strachem i własnymi nierozwiązanymi problemami emocjonalnymi.

  • Nieustanny altruizm i ofiarność: Osoba współuzależniona często poświęca własne potrzeby, aby służyć innym, co może prowadzić do wypalenia emocjonalnego i fizycznego.
  • Próby kontroli sytuacji i ludzi: Współuzależni chcą kontrolować otoczenie, aby unikać nieprzewidywalności. Mogą być nadmiernie krytyczni wobec siebie i innych, gdy sytuacje nie przebiegają zgodnie z ich oczekiwaniami.
  • Trudności z wyznaczaniem granic: Współuzależne osoby często nie wiedzą, gdzie kończą się ich emocje, a zaczynają się emocje innych. Mogą mieć trudności z mówieniem „nie” i bronić własnych granic w relacjach.
  • Zaprzeczanie i racjonalizacja: Mogą zaprzeczać istnieniu problemu uzależnienia w rodzinie lub wśród przyjaciół, tłumacząc i usprawiedliwiając szkodliwe zachowanie osoby uzależnionej.
  • Poczucie winy i wstydu: Współuzależni często czują się winni za problemy innych i wierzą, że mogą, a nawet powinni, rozwiązać te problemy. Mogą także przeżywać głęboki wstyd związany z sytuacją w domu lub z własnymi reakcjami na nią.
  • Wysoka tolerancja na dysfunkcyjne zachowania: Osoba współuzależniona może stać się „odporna” na zachowania, które wielu ludziom wydawałyby się nie do przyjęcia, takie jak przemoc, nadużycia czy manipulacje.
  • Rozumienie tych zachowań jest kluczem do rozpoznania współuzależnienia i podjęcia kroków w kierunku zdrowia emocjonalnego.
  1. Jak można uwolnić się od współuzależnienia (terapia)?

Współuzależnienie to skomplikowane, wielowymiarowe zjawisko, które wymaga holistycznego podejścia w procesie leczenia. Oto kilka sposobów, w jaki sposób terapia może pomóc w przezwyciężeniu współuzależnienia:

  • Terapia indywidualna: Jest to przestrzeń, gdzie osoba współuzależniona może skupić się na sobie, swoich uczuciach, myślach i zachowaniach. Terapeuta pomaga pacjentowi zrozumieć korzenie ich współuzależnienia, identyfikować niezdrowe wzorce i pracować nad budowaniem zdrowszych mechanizmów radzenia sobie.
  • Terapia grupowa: Uczestniczenie w grupach terapeutycznych pozwala osobom współuzależnionym dzielić się doświadczeniami z innymi w podobnej sytuacji. Proces ten może przynieść ulgę w poczuciu izolacji i wstydu, a także dostarczyć praktycznych strategii radzenia sobie, które zostały sprawdzone przez innych
  • Edukacja na temat współuzależnienia: Zrozumienie dynamiki współuzależnienia jest kluczem do jego przezwyciężenia. Warsztaty, seminaria i książki na ten temat mogą dostarczyć cennych informacji i narzędzi do walki z tym stanem.
  • Uczestnictwo w grupach wsparcia: Grupy takie jak Al-Anon czy Codependents Anonymous oferują wsparcie od osób, które przechodziły przez podobne doświadczenia. Regularne spotkania w takich grupach mogą pomóc w utrzymaniu postępów i motywacji do zmian.
  • Nauka umiejętności asertywności: Wiele osób współuzależnionych ma trudności z komunikacją swoich potrzeb i uczuć. Treningi asertywności pomagają w wyrażaniu siebie w sposób zdrowy i konstruktywny.
  • Praca nad samooceną: Współuzależnienie często wiąże się z niskim poczuciem własnej wartości. Terapeuci mogą pracować z pacjentami nad budowaniem pozytywnego obrazu siebie i wzmacnianiem pewności siebie.

Dla wielu osób, terapie uzależnień w Bydgoszczy i innych miejscowościach oferują wszechstronne programy leczenia, które integrują różne podejścia terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Ważne jest, aby pamiętać, że proces wyzdrowienia jest indywidualny i może wymagać różnych form wsparcia w różnych etapach.

  1. Dlaczego warto podjąć terapię jako osoba współuzależniona?

Terapia może pomóc osobie współuzależnionej odzyskać kontrolę nad własnym życiem. Uświadamiając sobie, co naprawdę kieruje naszymi działaniami, możemy podjąć świadome decyzje i zmieniać niezdrowe wzorce zachowania. Poza tym terapia pomaga w budowaniu zdrowych relacji z innymi, a także w wzmacnianiu poczucia własnej wartości.

  1. Gdzie zgłosić się po pomoc w tym przypadku?

Jeśli czujesz, że możesz być osobą współuzależnioną, warto poszukać wsparcia. W wielu miastach działają ośrodki terapii uzależnień, które oferują pomoc dla osób współuzależnionych. W Bydgoszczy, na przykład, można znaleźć ośrodki specjalizujące się w terapie uzależnień w Bydgoszczy, które oferują zarówno terapie indywidualne, jak i grupowe. Warto również rozważyć uczestnictwo w grupach wsparcia, takich jak Al-Anon, gdzie osoby współuzależnione dzielą się swoimi doświadczeniami i uczą się nawzajem, jak radzić sobie z trudnościami.